درس 17: صدایِ موج ”صـ ص“ ــ سفرِ دلپذیر ”ذ“

صدایِ موجصفحه ۸۴ کتاب درسی

«آیا تاکنون دریا را دیده‌ای؟ دریا بسیار زیبا و تماشایی است. آسمانِ صاف و آبیِ دریا خیلی دیدنی است. صدف‌های سفید در کنارِ دریا، این جا و آن جا دیده می‌شود. صدای موج دریا به گوش می‌رسد.»

«پرندگانِ دریا، ماهی‌های ریز و درشت را شکار می‌کنند. جانورانی مانند نهنگ، کوسه، ارّه‌ماهی و هشت‌پا در دریا زندگی می‌کنند.»

زیر متن نقشه‌ای از خلیج فارس آمده با جانورانش — درسِ فارسی که جغرافیا و علوم هم درس می‌دهد.

سفرِ دلپذیرصفحه ۸۶ کتاب درسی

بخش دوم درس، نشانه‌ی «ذ» را می‌آورد. «ذ» مثل «ژ» کم‌کاربرد است و کتاب برایش یک متن جدا گذاشته است.

چهار نشانه‌ی «ز، ذ، ض، ظ» یک صدا دارند و چهار شکل. کتاب آن‌ها را در چهار درسِ جدا و با فاصله می‌آورد، نه با هم — تا با هم قاطی نشوند.

چهار «ز»، چهار درس

فارسی چهار حرف دارد که همه صدای «ز» می‌دهند: ز، ذ، ض، ظ. کتاب آن‌ها را با فاصله می‌آورد — «ز» در درس ۶، «ذ» اینجا، «ض» در درس ۲۰ و «ظ» در درس ۲۲.

دلیلِ این فاصله روشن است: اگر پشت سر هم بیایند، بچّه هیچ‌کدام را جدا نمی‌شناسد. با فاصله، هر کدام کلمه‌های خودش را پیدا می‌کند.

همین کار برای «س، ص، ث» هم شده: «س» در درس ۳، «ص» اینجا، «ث» در درس ۱۸.

متنی که چند درس با هم است

متن «صدایِ موج» فقط تمرینِ «ص» نیست. نامِ جانوران دریایی را می‌آورد — نهنگ، کوسه، ارّه‌ماهی، هشت‌پا — و زیرش نقشه‌ی خلیج فارس را می‌گذارد.

بچّه‌ی کلاس اوّل با یک متن، هم می‌خواند، هم جانورانِ دریا را می‌شناسد، هم اسم خلیج فارس را می‌بیند.

«ارّه‌ماهی» تشدید هم دارد — نشانه‌ی درسِ قبل، که همین‌جا دوباره به کار می‌آید.

پرسش‌هایی که می‌شود پرسید

1. الف) چه چیزهایی در کنارِ دریا دیده می‌شود؟

   پاسخ: صدف‌های سفید، پرندگانِ دریا، موج. متن هر سه را گفته است.

2. ب) پرندگانِ دریا چه می‌خورند؟

   پاسخ: ماهی‌های ریز و درشت را شکار می‌کنند.