دبیریار
درسنامهاول ابتداییریاضیمبحث ۱۳

تم 13: آشنایی با نماد جمع و حاصل آن و مفهوم ترکیبی اعداد 2 تا 10

صفحه ۸۵ تا ۹۱ کتاب درسی

تیم محتوای دبیریار

علامت جمعبشمار و بگوصفحه ۸۶ کتاب درسی

همان حرکتِ آشنای انتقال انگشت، این بار با نماد: دانش‌آموز به ازای بستن هر انگشت از سمت چپ، یک انگشت از سمت راست را باز می‌کند.

یادداشت معلّم صریح است: هدف این فعّالیت معرّفی نماد جمع و حاصل جمع است.

کتاب از صفحه‌ی ۲۵ همین کار را می‌کرد و مدام می‌نوشت «هنوز نماد نه». شصت صفحه بعد، نماد می‌آید.

اوّل چوب خط، بعد عبارتبشمار و بگوصفحه ۸۷ کتاب درسی

ابتدا به تعداد شکل‌های هر دسته در سمت راست چوب خط بکش؛ سپس عبارت جمع را بنویس. ترتیب عوض نمی‌شود: بازنمایی، بعد نماد.

یادداشت معلّم می‌گوید دسته‌ی ۵تایی باید از دسته‌ی بعد شروع شود — همان دیدنِ «۵ و چند تا» که از تم ۱۰ ساخته شده است.

هنوز ده‌تایی نهبشمار و بگوصفحه ۸۸ کتاب درسی

صفحه پر است از عبارت‌های جمع با جای خالی. یادداشت والدین یک مرزِ مهم می‌کشد: فرزند شما تا اینجا هنوز با مفهوم یکی و ده‌تایی آشنا نشده است.

یعنی جمع‌های این صفحه را باید با شمردن و انگشت حل کرد، نه با ارزش مکانی. آن از تم ۱۵ می‌آید.

فاصله تا خطّ تقارنبشمار و رنگ کنصفحه ۸۹ کتاب درسی

نیمه‌ی سمت راست شکل را مثل نیمه‌ی سمت چپ آن رنگ کن.

یادداشت معلّم روشِ کار را می‌دهد: در شکل‌هایی که با خطّ تقارن فاصله دارد، ابتدا با شمردن فاصله‌ی مربّع رنگی تا خطّ تقارن شروع می‌کنیم.

این اوّلین بار است که تقارن با *شمردن* حل می‌شود، نه با نگاه کردن.

دو عددی که جمعشان می‌شود...بشمار و بگوصفحه ۹۰ کتاب درسی

دو عدد پیدا کن که جمع آن‌ها برابر با عددی باشد که بالای آن ستون نوشته شده است.

یادداشت معلّم می‌گوید بچّه‌ها باید به نوشتن پاسخ‌ها به‌صورت منظّم و دارای الگو عادت کنند، و جمع‌های ترکیبی اعداد را از صفحات ابتدایی کتاب آموزش ببینند.

این برعکسِ جمع است: به‌جای «۳ و ۴ چند می‌شود»، «۷ از چه دو تایی ساخته می‌شود». همین بعدها تفریق را آسان می‌کند.

عددهای مثل هم را وصل کنبا ابزار کار کنصفحه ۹۱ کتاب درسی

عددهای مثل هم را با توجّه به شکل زیر با خط‌کش به هم وصل کن تا شکل سمت چپ ساخته شود.

یادداشت معلّم می‌گوید هدف، مهارت استفاده از ابزار و توجّه به نمونه است، و بچّه‌ها باید به تقارن در شکل به‌دست‌آمده توجّه کنند.

درسنامه‌های دیگر ریاضی اول ابتدایی