درسنامهچهارم ابتداییریاضیمبحث ۲
حل مسئله با راهبرد الگویابی، رسم شکل
صفحه ۲ تا ۳ کتاب درسی
تیم محتوای دبیریار
در یک نگاه
در الگو، شکل‌ها یا عددها بی‌حساب پشت سر هم نیامده‌اند؛ یک قاعده آنها را می‌سازد. وقتی قاعده را پیدا کردیم، می‌توانیم بگوییم عضو بعدی چیست — حتی بدون اینکه همه‌ی عضوها را بکشیم.
الگو می‌تواند از شکل باشد (مثلث، دایره، مثلث، دایره…) یا از عدد (۲، ۴، ۶، ۸…).
برای پیدا کردن قاعده‌ی یک الگوی عددی، اختلاف هر عدد با عدد قبلی‌اش را بنویسید.
مثال حل‌شده
- الگو: ۴، ۷، ۱۰، ۱۳، …
- اختلاف‌ها را حساب می‌کنیم: ۷−۴=۳ و ۱۰−۷=۳ و ۱۳−۱۰=۳.
- اختلاف همیشه ۳ است، پس قاعده «هر بار ۳ تا اضافه می‌شود».
- عضو بعدی: ۱۳+۳=۱۶ و عضو بعد از آن: ۱۶+۳=۱۹.
- پس الگو این‌طور ادامه پیدا می‌کند: ۴، ۷، ۱۰، ۱۳، ۱۶، ۱۹.
کار در کلاس
الف) دو عدد بعدی الگوی ۵، ۱۰، ۱۵، ۲۰، … را بنویسید.
پاسخ: ۲۵ و ۳۰ — قاعده «هر بار ۵ تا بیشتر».
ب) الگوی ۱، ۴، ۹، ۱۶، … با چه قاعده‌ای ساخته شده است؟
پاسخ: هر عدد حاصل‌ضرب یک عدد در خودش است: ۱×۱، ۲×۲، ۳×۳، ۴×۴. پس عدد بعدی ۵×۵=۲۵ است.
اشتباه‌های رایج
- دیدن فقط دو عضو اول و حکم دادن؛ با دو عضو، چند قاعده‌ی متفاوت جور درمی‌آید.
- الگوهایی که اختلافشان ثابت نیست (مثل ۱، ۲، ۴، ۸) با «چند تا اضافه شد» حل نمی‌شوند؛ آنجا باید سراغ ضرب رفت.